Samen kijken: waarom elk advies daarop uitkomt

In vrijwel elk advies over kinderen en schermen staat dezelfde zin: kijk samen. In de Nederlandse richtlijn is het een van de kenmerken van gezond schermgebruik — schermen worden het liefst in gezelschap gebruikt, met een ouder of een vriendje.

Het is ook het advies dat het minst vaak wordt opgevolgd, om een voor de hand liggende reden: je zet meestal juist iets op omdat je iets anders moet doen.

Waarom het bij jonge kinderen zo veel uitmaakt

Hoe jonger het kind, hoe meer van wat het leert in het gesprek zit en niet in de video. Een peuter die een filmpje over kleuren ziet, leert vooral van de volwassene die naast hem "kijk, die is ook rood" zegt. Zonder dat is het vooral een filmpje met kleuren erin.

Dat is ook waarom "educatief" als label zo weinig zegt. Een video kan van alles benoemen; of er iets blijft hangen hangt af van of er iemand is die het oppakt. Bij een tweejarige is dat bijna het hele verhaal, bij een zesjarige een stuk minder.

Wat het praktisch betekent

Niet dat je erbij moet zitten. Het helpt al als je er achteraf naar vraagt, of als je in dezelfde ruimte bent en af en toe iets terugzegt. De vraag "is dat echt gebeurd?" is bij een vierjarige het halve werk, en die vraag komt vanzelf als er iemand is om hem aan te stellen.

Programma's zonder tekst werken hier verrassend goed voor: Buurman en Buurman legt niets uit, dus er is ruimte om zelf te benoemen wat er gebeurt — en dat werkt op elke leeftijd en in elke taal die je thuis spreekt.

Wanneer het niet hoeft

Er is een versie van dit advies die ouders vooral een slecht gevoel geeft, en die willen we niet opschrijven. Twintig minuten waarin je kunt koken is een geldige reden om iets op te zetten. Dat is niet het moment waarop samen kijken erbij kan, en dat hoeft ook niet: niet elke minuut hoeft leerzaam te zijn.

Waar het om gaat is dat het niet élke keer zo is. Als er ook momenten zijn waarop iemand meekijkt, doet de rest minder ertoe dan de bovengrens in de richtlijn suggereert.

Eén ding dat wij hierin niet doen

KidsTube is een site waar je een kind alleen mee laat. Dat is waar hij voor gemaakt is en we gaan niet doen alsof dat anders is. Wat wij eraan kunnen doen is zorgen dat het kind op dat moment niet ergens anders belandt — dat is waar de selectie voor is — en niet dat er iemand naast zit.